دنياي زير زمين همواره براي انسان سؤال برانگيز بوده است. در اسطوره هاي باستان، آن را دنياي مردگان ناميده اند و گاهي نيز دنياي زير زمين به عنوان پناهگاه شياطين و نيروهاي شر قلمداد مي شده و گاهي نيز در داستان هاي علمي ـ تخيلي مانند کتاب سفر به مرکز زمين اثر ژول ورن، به زندگي موجودات عجيب و غريب در زير زمين اشاره شده است. در گوشه و کنار اين جهان پر از شگفتي، حفره ها و دريچه هايي وجود دارد که صدها متر به اعماق زمين نفوذ کرده و برخي از آنها ساخته دست طبيعت است و برخي زائيده تلاش و فعاليت آدمي. به هر روي، هر کدام از اين حفره ها امروزه داراي شهرت بسياري بوده و افراد زيادي از گوشه و کنار دنيا براي ديدن آنها به اين مناطق سفر مي کنند. در اين شماره به معرفي ده پديده شگفت انگيز در اين زمينه مي پردازيم.

● حفره باشکوه صبح

حفره باشکوه صبح، برکه اي زيبا و شگفت انگيز با آب گرم است که در پارک يلو استون (سنگ زرد) در وايومينگ ايالات متحده آمريکا قرار گرفته است. اين حفره خود را در رده نخستين حفره عجيب و زيباي جهان قرار داده است. اين برکه سال ۱۸۸۳ ميلادي به وسيله همسر سرپرست پارک نامگذاري شد. در حقيقت او بر اين برکه نام Convolutus را که در لاتين به معناي گل باشکوه صبح معنا مي دهد، نهاد. اين نام، بهار را به ياد همگان مي آورد و از سال ۱۸۸۹ ميلادي نام برکه باشکوه صبح در بين مردم رايج شد و از آن پس اين نام بر اين برکه ماندگار گرديد. اين برکه به جهت داشتن آب گرم داراي جلبک هاي رنگيني است که در آب هاي گرم و با مواد معدني بالا رشد مي کنند که البته يکي از دلايل زيبايي برکه نيز به شمار مي روند. عمق و ژرفاي اين حفره زيبا بيش از هفت متر است.

● گودال ۲۰۰ فوتي

در شهر گواتمالا پايتخت کشور گواتمالا در آمريکاي مرکزي، پس از بارش باران هاي سيل آسا و رانش زمين، يک ساختمان سه طبقه توسط حفره اي بسيار بزرگ بلعيده شد. در پي سيل و توفاني که در سال ۲۰۱۰ ايجاد شده بود، انسان هاي بسياري جان خود را از دست دادند و تعداد زيادي هم بي خانمان شدند، نام اين توفان را آگاتا نهادند. رانش زمين باعث شد حفره فاضلاب شهري در اين ناحيه نشست کرده و ساختمان بزرگي را به درون خود بکشد، البته دليل اصلي اين موضوع هنوز تحت بررسي قرار دارد و مطالعات در اين زمينه به پايان نرسيده است. پهناي اين حفره ايجاد شده ۲۰ متر است و عمق آن به ۳۰ متر مي رسد. قابل توجه است که چند حفره ديگر هم در همين منطقه در سال ۲۰۰۷ ايجاد شده بود که در آن زمان نيز چند خانه را بلعيد.

● چاند بوري

چاند بوري، عميق ترين حفره تمام پله در جهان است که در هند قرار دارد. اين حفره که در سده دهم ميلادي با هدف به دست آوردن آب ساخته شده، از تعداد بيشماري پله تشکيل شده تا به عمق زمين برسد. در روستاي کوچکي در جيپور واقع در ايالت راجستان هندوستان براي حل مشکل کمبود آب مردم حفر چاهي را آغاز مي کنند که با پله به عمق آن مي توان رسيد. اين سازه بسيار بزرگ، زيبا و شگفت انگيز است. چاند بوري نه تنها در فهرست بناهاي تاريخي هند قرار گرفته بلکه سومين حفره عجيب دنيا نيز محسوب مي شود.

آب و هواي خشک و خاک بي حاصل منطقه، مردم را بر اين واداشت تا براي به دست آوردن حياتي ترين ماده جهان، دست به ساخت چنين بناي با شکوهي بزنند. چاند بوري داراي ۳۰ متر عمق است و از ۱۳ طبقه و ۳۵۰ پله تشکيل شده که امکان رسيدن به آب را آسان مي ساخته است. در افسانه هاي هندي آمده است چند روح اين بنا را در يک شب ساخته اند و براساس اين افسانه علت به وجود آوردن تعداد زيادي پله در آن نيز اين است که هيچ کس امکان پيدا کردن سکه جادويي افتاده در آب اين چاه را نداشته باشد.

● حفره بزرگ کيمبرلي

حفره بزرگ کيمبرلي از استخراج معدن الماسي در جنوب آفريقا به وجود آمده است. اين معدن که يکي از غني ترين معادن الماس جهان به حساب مي آيد، در سده نوزدهم کشف شده است. در پايان سده نوزدهم قطعه اي الماس در تپه اي کوچک به نام کولسبرگ کوپاي (Colesberg Koppie) پيدا شد و استخراج اين معدن بزرگ پس از مدت بسيار کوتاهي از کشف آن در سال ۱۸۷۱ ميلادي آغاز شد. در آن زمان ۳۰ هزار معدنچي براي استخراج الماس از اين معدن به کار گماشته شدند. آنها در مدت بسيار اندکي نه تنها تپه را با حفاري کردن از بين بردند بلکه حفره بزرگي در زمين به وجود آوردند که هر روز بزرگ تر مي شد. حفاري از اين معدن تا جايي پيش رفت که ژرفا و عمق آن به ۱۱۰۰ متر رسيد و ۵ /۱۴ ميليون قيراط الماس از آن استخراج شد. قابل توجه است که مشهورترين الماس آفريقا به نام ستاره آفريقا از اين معدن به دست آمد که نزديک به ۵ /۸۳ قيراط بود.

● معدن الماس ميرني

حفره معدن الماس ميرني که بزرگ ترين معدن الماس رو باز در جهان شناخته مي شود در ميرني، غرب سيبري در روسيه قرار گرفته است. اين حفره از استخراج الماس در اين محل به وجود آمده که امروزه غيرفعال شده و استخراج از آن متوقف شده است. قابل توجه است مسير هوايي براي هليکوپتر از اين محل ممنوع شده چرا که به جهت تغيير جريان هوا در اين حفره حالت مکشي در آن ايجاد مي شود که هلي کوپترها را به سوي خود مي کشد. ژرفاي اين حفره نزديک به ۵۲۵ متر است و پهناي آن به بيش از ۱۱۸۸ متر مي رسد. اين حفره عنوان دومين حفره بزرگ حفاري شده توسط انسان را پس از حفره معدن بينگهام کانيون از آن خود کرده است. اين معدن سال ۱۹۵۵ ميلادي در دوره اتحاد جماهير شوروي به وسيله گروهي زمين شناس کشف شد. پس از انجام اقدامات لازم، سال ۱۹۵۷ ميلادي استخراج از معدن آغاز شد و در نهايت سال ۲۰۱۱ استخراج از آن به پايان رسيد.

● حفره معدن بينگهام کانيون

حفره معدن بينگهام کانيون، بزرگ ترين حفره حفاري و کنده شده توسط انسان روي زمين محسوب مي شود که معدن مس کنکات نيز ناميده مي شود. اين معدن رو باز در شهرستان سالت ليک يوتا در آمريکا قرار دارد. اين حفره از لايه هاي رنگي تشکيل شده و در سمت غرب دره درياچه نمک قرار گرفته و از بلنداي کوه هاي اوکيره به آساني قابل مشاهده است. همان طور که گفته شد، حفره اين معدن، بزرگ ترين حفاري انسان در سطح جهان بوده و اين معدن به عنوان بزرگ ترين معدن رو باز جهان و بزرگ ترين معدن مس آمريکا به حساب مي آيد که مساحت آن بيش از ۳۲۱۸ متر است و ژرفا و عمق آن به ۱۲۰۷ متر مي رسد. اين معدن در سال ۱۸۵۰ ميلادي کشف شد؛ اما استخراج آن از سال ۱۸۶۳ ميلادي آغاز شد که استخراج از اين معدن نزديک به ۱۵ درصد نياز مس ايالات متحده آمريکا را بر طرف مي کند.

● حفره شکوهمند سد مونتيسلو

حفره شکوهمند، حفره اي است که در سد مونتيسلو ساخته شده و پس از آبگيري سد بسيار زيبا و باشکوه به نظر مي رسد. اين حفره در شمال کاليفرنيا در آمريکا قرار گرفته است که بزرگ ترين مجراي آب باشکوه دنيا به حساب مي آيد. اين حفره که به شکل قيف است، باعث مي شود زماني که گنجايش آب سد بالا مي رود آب اضافي از اين حفره همانند يک گذرگاه به بيرون هدايت شود. فاصله اين حفره قيف مانند تا نقطه خروج آب که در بخش جنوبي دره باريک قرار دارد، بيش از ۲۱۳ متر است و اين حفره در هر ثانيه مي تواند نزديک به ۱۳۷۰ متر مکعب را به خارج از سد پمپ کند. در حقيقت اين پمپ بزرگ يک قيف سيماني بسيار بزرگ است که نزديک به ۲۲ متر بزرگي دهانه آن بوده و پهناي آن به ۴ /۶ متر مي رسد. از نکته هاي مهم در مورد اين سد، ممنوعيت شنا در دور تا دور اين حفره بسيار خطرناک است. با اين حال گروه نجاتي در اين سد مستقر است که در صورت حادثه بسرعت در محل حضور داشته باشد. زماني که بارندگي کم بوده و سطح آب پايين مي آيد مي توان اين حفره سيماني را تماشا کرد که البته بايد گفت اين حفره زماني که درون آب است باشکوه و زيبا به نظر مي رسد.

● دروازه جهنم

دروازه سوزان، حفره اي است که در قلب کاراکوم ترکمنستان قرار گرفته و در حقيقت دهانه آتشفشاني بزرگي است که به جهت آتشي که دارد از فاصله دور و در شب ها قابل تشخيص است. اين دهانه به طور تصادفي در بررسي و اکتشاف گاز طبيعي که در اتحاد جماهير شوروي در حال انجام آن بود، در دهه ۱۹۵۰ ميلادي کشف شد. اتحاد جماهير شوروي در آن زمان حفاري را براي استخراج گاز طبيعي در اين منطقه آغاز کرد و در نتيجه اين حفاري به يک تونل زير زميني دست پيدا کرد که همانند يک حفره بسيار بزرگ بود. مدت بسيار کوتاهي از کشف اين حفره نگذشته بود که سراسر آن را آتش فراگرفت و شروع به سوختن کرد. بوي سوختن گوگرد را مي توان از راه دور تشخيص داد و نور آن نيز از فاصله دور ديده مي شود که البته بسيار زيباست. امروزه اين حفره نزديک به ۶۰ متر پهنا دارد و عمق و ژرفاي آن به ۲۰ متر مي رسد که يکي از عجيب ترين حفره هاي جهان به حساب مي آيد، حفره اي که بيش از ۵۰ سال است به صورت مداوم در حال سوختن است. مردم محلي اين حفره را دروازه جهنم مي نامند.

● حفره معدن دايويک

حفره مصنوعي دايويک که در اثر حفر معدن الماس و استخراج آن از منطقه اي در کانادا به وجود آمده است، نهمين حفره مشهور دنيا به شمار مي رود. اين حفره در منطقه اي بسيار دوردست در سرزمين هاي شمال غربي کانادا درست در ۳۰۰ کيلومتري شهر يلو نايف (Yellowknife) قرار گرفته که ماحصل استخراج هشت ميليون قيراط الماس است. بررسي منطقه و نقشه برداري آن از سال ۱۹۹۲ ميلادي آغاز شده و ساخت و ساز معدن بين سال هاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ انجام گرفت و استخراج آن نيز از ابتداي سال ۲۰۰۳ شروع شد. انتظار مي رود استخراج از اين معدن ۱۶ تا ۲۲ سال به طول بينجامد و اين نشانگر آن است که حفره بزرگ تر و عميق تر مي شود.

● حفره بزرگ آبي

حفره اي در برزيل وجود دارد که به حفره بزرگ آبي مشهور است. اين حفره درست در ۶۰ مايلي شهر بليز (نزديک به ۹۶/۵ کيلومتر) قرار گرفته است. اين حفره، بزرگ ترين حفره دريايي در دنيا به حساب مي آيد. ژرفا و عمق اين حفره ۱۲۵ متر است و پهناي آن به ۳۰۰ متر مي رسد. بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد اين حفره نزديک به ۶۵ هزار سال پيش به وجود آمده است. اين حفره درست به شکل دايره است و يکي از مکان هاي پر بازديد برزيل به شمار مي رود. به طور معمول پژوهشگران و محققان بسياري به اين منطقه مي آيند و با استفاده از وسايل غواصي به داخل آب رفته و به بررسي حفره مي پردازند. برخي از اين غواصان به بررسي جانوران دريايي اين منطقه پرداخته تا نمونه اي نادر و جديد پيدا کنند که در ديگر نقاط جهان نمونه آن پيدا نشده باشد. در اين بخش گونه هاي نادري از کوسه ماهي وجود دارد که در کمتر نقطه اي از درياهاي دنيا مي توان مشابه آنها را ديد.

منبع : jamejamonline.ir